{"id":1455,"date":"2022-05-01T21:03:39","date_gmt":"2022-05-01T19:03:39","guid":{"rendered":"https:\/\/icar.cnrs.fr\/membre\/cplantin\/?p=1455"},"modified":"2022-05-02T13:43:02","modified_gmt":"2022-05-02T11:43:02","slug":"emotions-tusculanes","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/icar.cnrs.fr\/membre\/cplantin\/emotions-tusculanes\/","title":{"rendered":"\u00c9motions latines: les Tusculanes"},"content":{"rendered":"<p><span style=\"color: #ff6600\"><em><strong>adflictatio <\/strong><\/em><\/span><strong>\u2014 <\/strong><strong>a<\/strong><strong>ction de frapper ; malheur, tourment<\/strong><strong><br \/>\n1. Action de frapper, d&rsquo;infliger &#8211; affliction, malheur &#8211; tourment<\/strong><\/p>\n<p><em><strong><span style=\"color: #ff6600\">aegritudo<\/span> \u2014 <\/strong><\/em><strong>Indisposition, malaise ; chagrin<\/strong><strong><br \/>\n1. Indisposition, malaise physique<br \/>\n2. Malaise moral, chagrin (Tusc. 3, 23; 4, 11; 4, 14)<\/strong><\/p>\n<p><em><strong><span style=\"color: #ff6600\">aemulatio<\/span> \u2014 <\/strong><\/em><strong>\u00e9mulation ; rivalit\u00e9 ; jalousie<\/strong><strong><br \/>\n\u00e9mulation [en bonne et mauvaise part]<br \/>\n1. d\u00e9sir de rivaliser, d&rsquo;\u00e9galer<br \/>\n2. rivalit\u00e9, jalousie<\/strong><\/p>\n<p><em><strong><span style=\"color: #ff6600\">\u00e6rumna<\/span> \u2014 <\/strong><\/em><strong>tribulation<\/strong><strong><br \/>\nPeines, tribulations, mis\u00e8res, \u00e9preuves<br \/>\nTusc. 4, 18 : <em>aerumna<\/em> est une forme de tristesse o\u00f9 entre l&rsquo;id\u00e9e de peiner : <em>Herculis \u00e6rumn\u00e6<\/em><\/strong><\/p>\n<p><em><strong><span style=\"color: #ff6600\">angor<\/span> \u2014 <\/strong><\/em><strong>Oppression ; Tourment, angoisse<\/strong><strong><br \/>\n1 \u2026 Oppression<br \/>\n2 Tourment, angoisse<br \/>\n\u2026 de m\u00eame qu&rsquo;il y a une diff\u00e9rence entre <em>anxietas<\/em> [inqui\u00e9tude permanente] et angor [tourment passager]<br \/>\nPl. <em>angores<\/em>, amertumes, chagrins, tourments<\/strong><\/p>\n<p><em><strong><span style=\"color: #ff6600\">conturbatio<\/span> \u2014 <\/strong><\/em><strong>1 trouble, affolement 2 malaise<\/strong><strong><br \/>\n<em>conturbationes oculi<\/em>, \u00e9blouissement<br \/>\n<em>conturbatio mentis<\/em>, d\u00e9rangement de l&rsquo;esprit<\/strong><\/p>\n<p><em><strong><span style=\"color: #ff6600\">delectatio<\/span> \u2014 <\/strong><\/em><strong>1 plaisir, amusement ; source de plaisir ;<\/strong><strong><br \/>\n3 s\u00e9duire, d\u00e9baucher<\/strong><\/p>\n<p><em><strong><span style=\"color: #ff6600\">desperatio<\/span> \u2014 <\/strong><\/em><strong>d\u00e9sespoir <\/strong><strong><em><br \/>\ndesperationem alicui alicujus rei adferre<\/em> : \u00f4ter \u00e0 qqn l&rsquo;espoir de qqchose<\/strong><br \/>\n<em><strong>ad desperationem adductus<\/strong><\/em><strong> ou <\/strong><em><strong>redactus<\/strong><\/em><strong> : r\u00e9duit au d\u00e9sespoir<\/strong><strong><br \/>\n[fig] audace qui na\u00eet du d\u00e9sespoir<\/strong><\/p>\n<p><span style=\"color: #ff6600\"><em><strong>desiderium <\/strong><\/em><\/span><strong>\u2014 d\u00e9sir, besoin<\/strong><strong><br \/>\n1. d\u00e9sir [de qq chose qu&rsquo;on a eu, connu et qui fait d\u00e9faut]<br \/>\n\u2026 desiderio confici, \u00eatre tourment\u00e9 par le regret<br \/>\n\u2026 valete, mea desideria, adieu chers objets de mes regrets \u2026<br \/>\n2. besoin<\/strong><\/p>\n<p><em><strong><span style=\"color: #ff6600\">discordia<\/span> \u2014 <\/strong><\/em><strong>discorde, agitation<\/strong><strong><br \/>\ndiscorde, d\u00e9saccord, d\u00e9sunion, m\u00e9sintelligence<br \/>\ndiscordia ponti, agitation des flots<br \/>\ndiscordia mentis, \u00e9tat discordant des pens\u00e9es, fluctuations de l&rsquo;esprit<\/strong><\/p>\n<p><em><strong><span style=\"color: #ff6600\">dolor<\/span> \u2014 <\/strong><\/em><strong>1 douleur physique \u2014 2 douleur morale, peine, tourment, chagrin<\/strong><strong><br \/>\n3 sujet de douleur<br \/>\n4 [rh\u00e9t] a) \u00e9motion, facult\u00e9 de path\u00e9tique<br \/>\n<em>naturalis quidam dolor<\/em> = une sorte de sensibilit\u00e9 naturelle<br \/>\nb) expression passionn\u00e9e, path\u00e9tique ; \u00e9loquence path\u00e9tique<br \/>\n<em>detrahere actionis dolorem<\/em> : enlever le path\u00e9tique de la plaidoirie<\/strong><\/p>\n<p><span style=\"color: #ff6600\"><em><strong>exanimatio <\/strong><\/em><\/span><strong>\u2014 suffocation ; saisissement, \u00e9pouvante<\/strong><\/p>\n<p><em><strong><span style=\"color: #ff6600\">excandescentia<\/span> \u2014 <\/strong><\/em><strong>action de prendre feu, de s&#8217;emporter ; s&rsquo;irriter<\/strong><\/p>\n<p><em><strong><span style=\"color: #ff6600\">formido<\/span> \u2014 <\/strong><\/em><strong>crainte, peur, effroi, terreur<\/strong><strong><br \/>\nce qui inspire l&rsquo;effroi, \u00e9pouvantail \u2026 corde garnie de plumes de couleur tendue devant les animaux pour les rabattre au filet.<\/strong><\/p>\n<p><span style=\"color: #ff6600\"><em><strong>indigentia <\/strong><\/em><\/span><strong>\u2014 le besoin ; besoin insatiable, exigence<\/strong><\/p>\n<p><em><strong><span style=\"color: #ff6600\">inimicitia<\/span> \u2014 1 <\/strong><\/em><strong>inimiti\u00e9, haine<\/strong><strong><br \/>\n2 (au pl) <em>inimicitias subire, suscipere<\/em>, affronter, encourir la haine.<\/strong><\/p>\n<p><em><strong><span style=\"color: #ff6600\">invididia<\/span> \u2014<\/strong><\/em> <strong>1 malveillance, antipathie, hostilit\u00e9, haine<\/strong><strong><br \/>\n2 jalousie, envie<\/strong><\/p>\n<p><em><strong><span style=\"color: #ff6600\">ira<\/span> \u2014 <\/strong><\/em><strong>1 col\u00e8re, couroux 2 motif de col\u00e8re<\/strong><\/p>\n<p><em><strong><span style=\"color: #ff6600\">jactatio<\/span> \u2014 <\/strong><\/em><strong>1 action de jeter, balloter de-ci de-l\u00e0 \u2026 mouvement violent et fr\u00e9quent<\/strong><strong><br \/>\n2 ostentation, vantardise, \u00e9talage, vanit\u00e9<br \/>\njactator \u2014 celui qui se vante, qui fait \u00e9talage de<\/strong><\/p>\n<p><span style=\"color: #ff6600\"><em><strong>laetitia <\/strong><\/em><\/span><strong>\u2014 1 all\u00e9gresse, joie d\u00e9bordante<\/strong><strong><br \/>\n2 beaut\u00e9, charme, gr\u00e2ce<\/strong><\/p>\n<p><span style=\"color: #ff6600\"><em><strong>lamentatio <\/strong><\/em><\/span><strong>\u2014 lamentation, g\u00e9missement<\/strong><\/p>\n<p><span style=\"color: #ff6600\"><em><strong>luctus <\/strong><\/em><\/span><strong>\u2014 1 douleur, chagrin \u2026 [\u00e0 l&rsquo;occasion de la mort]<\/strong><strong><br \/>\n2 signes ext\u00e9rieurs de la douleur<br \/>\n<em>Luctus<\/em>, dieu de la douleur<\/strong><\/p>\n<p><span style=\"color: #ff6600\"><em><strong>libido <\/strong><\/em><\/span><strong>\u2014 envie, d\u00e9sir<\/strong><strong><br \/>\n2 d\u00e9sir effr\u00e9n\u00e9, fantaisie, caprice<br \/>\n3 sensualit\u00e9, d\u00e9bauche, <\/strong><\/p>\n<p><span style=\"color: #ff6600\"><em><strong>maeror<\/strong><\/em><\/span><strong>\u2014 tristesse, affliction profonde (avec manifestation ext\u00e9rieure)<\/strong><\/p>\n<p><span style=\"color: #ff6600\"><em><strong>malevolentia <\/strong><\/em><\/span><strong>\u2014 malveillance, jalousie, haine<\/strong><\/p>\n<p><span style=\"color: #ff6600\"><em><strong>misericordia<\/strong><\/em><\/span><strong>\u2014 compassion, piti\u00e9<\/strong><\/p>\n<p><em><strong><span style=\"color: #ff6600\">metus<\/span> \u2014 <\/strong><\/em><strong>1 crainte, inqui\u00e9tude, anxi\u00e9t\u00e9<\/strong><strong><br \/>\n2 crainte religieuse, effroi religieux<\/strong><\/p>\n<p><span style=\"color: #ff6600\"><em><strong>molestia <\/strong><\/em><\/span><strong>\u2014 chose qui est \u00e0 charge 1 peine, chagrin, inqui\u00e9tude, embarras, g\u00eane, inconv\u00e9nient<\/strong><\/p>\n<p><em><strong><span style=\"color: #ff6600\">odium<\/span> \u2014 <\/strong><\/em><strong>haine, aversion (contre qqn, qqch\u2026)<\/strong><\/p>\n<p><span style=\"color: #ff6600\"><em><strong>obtrectatio<\/strong><\/em><\/span><strong>\u2014 d\u00e9nigrement, jalousie<\/strong><\/p>\n<p><em><strong><span style=\"color: #ff6600\">pavor<\/span> \u2014 <\/strong><\/em><strong>1 \u00e9motion qui trouble, qui saisit, qui peut faire perdre le sang froid<\/strong><strong><br \/>\n2 (surtout) effroi, \u00e9pouvante, crainte \u2026 qui fait perdre \u00e0 la raison son \u00e9quilibre<\/strong><\/p>\n<p><span style=\"color: #ff6600\"><em><strong>pigritia<\/strong><\/em><\/span><strong> \u2014\u00a0 paresse ; loisir, repos honorable<\/strong><\/p>\n<p><span style=\"color: #ff6600\"><em><strong>pudor <\/strong><\/em><\/span><strong>\u2014 sentiment de pudeur, de honte, de r\u00e9serve, de retenue, de timidit\u00e9<\/strong><strong><br \/>\n2 sentiment moral, moralit\u00e9, honneur<br \/>\n3 honneur, point d&rsquo;honneur<br \/>\n5 honte, d\u00e9shonneur<br \/>\npudori esse alicui \u00eatre un objet de honte<br \/>\npro pudor ! \u00f4 honte !<\/strong><\/p>\n<p><em><strong><span style=\"color: #ff6600\">sollicitudo<\/span> \u2014 inqui\u00e9tude, sollicitude, souci<\/strong><\/em><\/p>\n<p><em><strong><span style=\"color: #ff6600\">terror<\/span> \u2014 <\/strong><\/em><strong>terreur, effroi, \u00e9pouvante<\/strong><strong><br \/>\n2 objet qui inspire \u2014<\/strong><\/p>\n<p><em><strong><span style=\"color: #ff6600\">timor<\/span> \u2014<\/strong><\/em><strong> crainte, appr\u00e9hension, effroi<\/strong><strong><br \/>\n2 a) crainte religieuse b) objet qui inspire la crainte c) objet pour qui l&rsquo;on craint<\/strong><\/p>\n<hr \/>\n<p><strong>Les \u00e9motions dans la rh\u00e9torique latine<\/strong><\/p>\n<p>In the <em>Tusculan disputations<\/em>, Cicero considers four \u201ccapital\u201d emotions, <em>grief<\/em>, <em>joy<\/em>, <em>fear<\/em>, <em>lust<\/em> and their derived species:<\/p>\n<p><strong><em>Grief<\/em><\/strong> is attended with <em>enviousness<\/em> [\u2026] <em>emulation<\/em>, <em>detraction<\/em> [i.e. <em>jealousy<\/em>], <em>pity<\/em>, <em>vexation<\/em>, <em>mourning<\/em>, <em>tribulation<\/em>, <em>sorrow<\/em>, <em>lamentation<\/em>, <em>solicitude<\/em>, <em>disquiet of mind<\/em>, <em>pain<\/em>, <em>despair<\/em>, and many other similar feelings [\u2026].<br \/>\nUnder <strong><em>fear<\/em><\/strong> are comprehended <em>sloth<\/em>, <em>shame<\/em>, <em>terror<\/em>, <em>cowardice<\/em>, <em>dread<\/em>, <em>fainting<\/em>, <em>confusion<\/em>, <em>alarm<\/em>, <em>astonishment<\/em>.<br \/>\nIn <strong><em>pleasure<\/em><\/strong> they [the Stoics]\u00a0comprehend <em>malevolence<\/em> \u2014 that is, pleased at another\u2019s misfortune \u2014<em>delight<\/em>, <em>boastfulness<\/em>, and the <em>like<\/em>.<br \/>\nTo <strong><em>lust<\/em><\/strong> they associate <em>anger<\/em>, <em>fury<\/em>, <em>hatred<\/em>, <em>enmity<\/em>, <em>discord<\/em>, <em>wants<\/em>, <em>regret, desire<\/em>, and other feelings of that kind.<\/p>\n<p><strong>Cicero<em> Tusculanae disputationes<\/em>, 36 emotions<\/strong><\/p>\n<p><strong><em>aegritudo<\/em><\/strong><strong><em> \u2014 <\/em><\/strong><strong>grief<br \/>\n1. <\/strong><strong>Indisposition, malaise physique<br \/>\n2. Malaise moral, chagrin (Tusc. 3, 23; 4, 11; 4, 14)<\/strong><\/p>\n<p><strong><em>invidia \u2014 <\/em><\/strong><strong>envy \u2014<\/strong><\/p>\n<p><strong><em>aemulatio<\/em><\/strong><strong><em> \u2014 <\/em><\/strong><strong>emulation \u2014<br \/>\n\u00e9mulation [en bonne et mauvaise part]<br \/>\n1. d\u00e9sir de rivaliser, d&rsquo;\u00e9galer<br \/>\n2. rivalit\u00e9, jalousie<\/strong><\/p>\n<p><strong><em>obtrectatio \u2014 <\/em><\/strong><strong>detraction<\/strong><\/p>\n<p><strong><em>misericordia \u2014 <\/em><\/strong><strong>pity <\/strong><\/p>\n<p><strong><em>angor <\/em><\/strong><strong><em>\u2014 <\/em><\/strong><strong>vexation<br \/>\n1. \u2026 <\/strong><strong>Oppression<br \/>\n2. Tourment, angoisse<br \/>\n\u2026 de m\u00eame qu&rsquo;il y a une diff\u00e9rence entre anxietas [inqui\u00e9tude permanente] et angor [tourment passager]<br \/>\nPl. <em>angores<\/em>, amertumes, chagrins, tourments<\/strong><\/p>\n<p><strong><em>luctus \u2014 <\/em><\/strong><strong>mourning<\/strong><\/p>\n<p><strong><em>maereor \u2014 <\/em><\/strong><strong>sadness<\/strong><\/p>\n<p><strong><em>\u00e6rumna<\/em><\/strong><strong><em> \u2014 <\/em><\/strong><strong>tribulation<br \/>\nPeines, tribulations, mis\u00e8res, \u00e9preuves<br \/>\nTusc. 4, 18 : <em>aerumna<\/em> est une forme de tristesse o\u00f9 entre l&rsquo;id\u00e9e de peiner : <em>Herculis \u00e6rumn\u00e6<\/em><\/strong><\/p>\n<p><strong><em>dolor \u2014 <\/em><\/strong><strong>sorrowpeiner<\/strong><\/p>\n<p><strong><em>lamentatio \u2014 <\/em><\/strong><strong>lamentation<\/strong><\/p>\n<p><strong><em>sollicitudo \u2014 <\/em><\/strong><strong>solicitude<\/strong><\/p>\n<p><strong><em>molestia \u2014 <\/em><\/strong><strong>disquiet of mind<\/strong><\/p>\n<p><strong><em>adflictatio<\/em><\/strong><strong><em> \u2014 <\/em><\/strong><strong>pain<br \/>\n1. Action de frapper, d&rsquo;infliger &#8211; affliction, malheur &#8211; tourment<\/strong><\/p>\n<p><strong><em>desperatio \u2014 <\/em><\/strong><strong>despair<\/strong><\/p>\n<p><strong><em>metus \u2014 f<\/em><\/strong><strong>ear<\/strong><\/p>\n<p><strong><em>pigritia \u2014 <\/em><\/strong><strong>sloth<\/strong><\/p>\n<p><strong><em>pudor \u2014 <\/em><\/strong><strong>shame<\/strong><\/p>\n<p><strong><em>terror \u2014 <\/em><\/strong><strong>terror<\/strong><\/p>\n<p><strong><em>timor \u2014 <\/em><\/strong><strong>cowardice<\/strong><\/p>\n<p><strong><em>pavor \u2014 <\/em><\/strong><strong>fainting<\/strong><\/p>\n<p><strong><em>examinatio \u2014 <\/em><\/strong><strong>confusion<\/strong><\/p>\n<p><strong><em>conturbatio \u2014 <\/em><\/strong><strong>atonishment<\/strong><\/p>\n<p><strong><em>formido<\/em><\/strong><strong>, <\/strong><\/p>\n<p><strong><em>laetitia \u2014 <\/em><\/strong><strong>voluptas, pleasure<\/strong><\/p>\n<p><strong><em>malivolentia \u2014 <\/em><\/strong><strong>malevolence<\/strong><\/p>\n<p><strong><em>delectatio \u2014 <\/em><\/strong><strong>delight<\/strong><\/p>\n<p><strong><em>iactatio \u2014 <\/em><\/strong><strong>boastfulness<\/strong><\/p>\n<p><strong><em>libido \u2014 <\/em><\/strong><strong>lust<\/strong><\/p>\n<p><strong><em>ira \u2014 <\/em><\/strong><strong>anger<\/strong><\/p>\n<p><strong><em>excandescentia \u2014 <\/em><\/strong><strong>fury<\/strong><\/p>\n<p><strong><em>odium \u2014 <\/em><\/strong><strong>hatred<\/strong><\/p>\n<p><strong><em>inimicitia \u2014<\/em><\/strong><strong> enmity<\/strong><\/p>\n<p><strong><em>discordia<\/em><\/strong><strong><em> \u2014 <\/em><\/strong><strong>discord<br \/>\ndiscorde, d\u00e9saccord, d\u00e9sunion, m\u00e9sintelligence<br \/>\ndiscordia ponti, agitation des flots<br \/>\ndiscordia mentis, \u00e9tat discordant des pens\u00e9es, fluctuations de l&rsquo;esprit<\/strong><\/p>\n<p><strong><em>indigentia \u2014 <\/em><\/strong><strong>wants<\/strong><\/p>\n<p><strong><em>desiderium<\/em><\/strong><strong><em> \u2014 <\/em><\/strong><strong>desire<br \/>\n1. d\u00e9sir [de qq chose qu&rsquo;on a eu, connu et qui fait d\u00e9faut]<br \/>\n\u2026 desiderio confici, \u00eatre tourment\u00e9 par le regret<br \/>\n\u2026 valete, mea desideria, adieu chers objets de mes regrets \u2026<br \/>\n<\/strong><strong>2. besoin<\/strong><\/p>\n<p>English terms from <em>Tusculan Disputations<\/em>. Trans. by C. D. Yonge. New York, Harper &amp; Brother, 1877.<\/p>\n<hr \/>\n<p><strong>voluptas, ??<\/strong><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>despicatio \u2014 m\u00e9pris, d\u00e9dain =&gt; pas dans Tusc.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>adflictatio \u2014 action de frapper ; malheur, tourment 1. Action de frapper, d&rsquo;infliger &#8211; affliction, malheur &#8211; tourment aegritudo \u2014 Indisposition, malaise ; chagrin 1. Indisposition, malaise physique 2. Malaise moral, chagrin (Tusc. 3, 23; 4, 11; 4, 14) aemulatio &hellip; <a href=\"https:\/\/icar.cnrs.fr\/membre\/cplantin\/emotions-tusculanes\/\">Continuer la lecture <span class=\"meta-nav\">&rarr;<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":97,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-1455","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-non-classe"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/icar.cnrs.fr\/membre\/cplantin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1455","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/icar.cnrs.fr\/membre\/cplantin\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/icar.cnrs.fr\/membre\/cplantin\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/icar.cnrs.fr\/membre\/cplantin\/wp-json\/wp\/v2\/users\/97"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/icar.cnrs.fr\/membre\/cplantin\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1455"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/icar.cnrs.fr\/membre\/cplantin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1455\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1466,"href":"https:\/\/icar.cnrs.fr\/membre\/cplantin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1455\/revisions\/1466"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/icar.cnrs.fr\/membre\/cplantin\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1455"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/icar.cnrs.fr\/membre\/cplantin\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1455"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/icar.cnrs.fr\/membre\/cplantin\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1455"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}